Het technische hoogstandje achter ReGin

‘Tijdens de lockdown kochten we een distilleerinstallatie om uit onze duizenden liters onbruikbaar geworden bier gin te maken. Voor ons stond vast dat die een regionale uitstraling zou moeten krijgen en in de regio moest worden verkocht’, zegt Arjanneke van den Berg, medeoprichter van de Gooische Bierbrouwerij. Wegspoelen van het bier leek verspilling, afvoeren was kostbaar. Zo ontstond het idee om de alcohol eruit te distilleren voor een gin. Ook circulariteit was een belangrijke voorwaarde. Via ontwerper Marcel Verhaaf kwamen ze in contact met ontwerper Jeroen de Kok. Hij legde de conceptuele basis van het ReGin-project.

Voor De Kok, destijds net gestart met zijn eigen studio (Studio Frictie), was dit het startpunt voor een groter verhaal. “Ik had natuurlijk wel het idee dat het mooi zou zijn als je die glaskleuren kan gaan wisselen op het moment dat je in een andere regio komt”, legt hij uit over de potentie van het concept. Bij de uitvoering kreeg hij echter keer op keer te horen dat zijn flesontwerp technisch onhaalbaar was. Maar hij gaf niet op.

Jeroen de Kok

Technische weerstand

Het uitgangspunt was helder: als je bier recyclet, moet de verpakking ook circulair zijn. ‘In Nederland worden jaarlijks naar schatting440 miljoen wijnflessen weggegooid, terwijl bierflessen netjes via statiegeld worden hergebruikt.’ De Kok bedacht een fles bestaande uit twee delen van afgedankte wijnflessen: een transparante onderkant en een gekleurde bovenkant, door verhitting samengesmolten.

De reacties uit de industrie waren terughoudend. Er warenzorgen over voedselveiligheid en de complexiteit van het opnieuw verhitten en verbinden van glas. “Ik heb dat al zo vaak gehad in designprocessen, dat er werd gezegd: dat kan technisch niet”, zegt De Kok. “Maar op het moment dat ik het in mijn hoofd kan verzinnen, dan moet dat met de beste wil te doen zijn.”

Van blauw naar groen

Via circulaire partner Rebottled vond hij uiteindelijk de oplossing. ‘Jeroen kwam bij ons met het idee voor een fles die voor de helft bestaat uit een gebruikte transparante wijnfles en voor de andere helft uit een groene’, vertelt Jermain van der Graaf van Rebottled. ‘In dit geval zijn het Bordeauxflessen. We hebben het gewoon in onze eigen productie getest of het technisch mogelijk was en dat bleek zo te zijn. Het was wel erg arbeidsintensief.’

De kleur groen was niet de eerste keuze. De Kok: ‘We hadden eerst een combinatie van blauw glas met transparant glas, waardoor ook een beetje de kleuren van Hilversum zouden terugkomen.’ Maar omdat veel lokale bedrijven die kleuren gebruiken, werd dat idee op verzoek van de Gooische Bierbrouwerij losgelaten en werd het groen: een van de meest voorkomende wijnfleskleuren, met daardoor een grote beschikbaarheid. De onderste helft van de fles is transparant, zodat de gin zichtbaar is.

Tekst loopt door onder afbeelding

Het resultaat is een fles die visueel de transitie laat zien: van oud naar nieuw, van bier naar gin. De verhoudingen werden bepaald door de gewenste inhoudsmaat van een halve liter, waarbij de korte hals een visuele keuze was.

Detaillering als uitdaging

De glazen sluiting komt uit Tsjechië. ‘Die is wel kostbaar’, zegt De Kok, “maar ik had ze gezien en ik vond het mooi dat je ze in alle kleuren kan krijgen.” Uiteindelijk kozen we voor de transparante variant. Aan de binnenkant zit een kunststof ringetje dat tolerant moest zijn voor kleine afwijkingen, omdat wijnflessen nooit helemaal gelijklopen.

In de dop is een kompasje ingelegd. “Als je aan die dop draait, dan draait het kompas en dat wijst natuurlijk naar de regio”, legt De Kok uit. Dit kompas, eigenlijk de badge van ReGin, verwijst naar het navigeren door lokale keuzes. De 500 kompasjes werden handmatig aangebracht met3D-stickers.

Het team van de Gooische Bierbrouwerij. 

Het etiket is ingebrand in het glas, wat betekende dat de fles nóg een keer verhit moest worden. “We dachten: gaat dat goed? Gaan dieflessen weer loslaten et cetera?” Het kostte extra energie, maar paste bij de gedachte om geen losse etiketten te gebruiken.

Lokale verankering

De naam ReGin, voorgesteld door Marcel Verhaaf, verwijst naar recycling (de flessen moesten hergebruikt kunnen worden), regio en een nieuw begin na corona. De pay-off ‘Spirit van de Regio’ heeft een dubbele betekenis. “Het gaat om de spirit als in het drankje, maar ook om de spirit van de regio als in de mindset: hoe gedraag je je?”, zegt De Kok.

Die lokale focus zit in elk detail. Ingrediënten zoals dennentoppen komen uit de omgeving van Hilversum. “Als je daar fietst of loopt over de heide, dan ruik je die geur van de dennentop. Die herinnering zit nu inde fles.” Het oorspronkelijk bedachte bijbehorende glas representeert de helft van een fles, met een voetje waarin een dennentakje past. “Dat was een brug te ver voor deze editie”, geeft De Kok toe, maar hij blijft Rebottled uitdagen om dit glas alsnog te realiseren. Het groene glas dat nu in de koker zit, is het onderste deel van een groene wijnfles.

Circulaire droom

Ook de kartonnen koker is onderdeel van de circulaire gedachte, hoewel De Kok aangeeft dat die “wat maagdelijk” is en nog beter kan. “Daar zou best beneden nog even iets kunnen staan van ‘met zorg ontwikkeld door de Gooische Bierbrouwerij’ of iets dergelijks.”

De Kok zou het mooi vinden als kopers de lege fles weer zouden gaan inleveren in foodhal MOUT in Hilversum. “Het allermooist zou zijn dat alle flessen die naar Rebottled gaan, idealiter allemaal uit die foodhalkomen, waar de Gooische onderdeel van is”, zegt De Kok over de verdere lokalisering van de grondstofstroom. Hij wijst erop dat de R in het ReGin-logo verwijst naar het recyclelogo.

Klaar voor landelijke uitrol

Op de koker van ReGin staat ook: ‘De smaak van Noord-Holland’. Het ontwerp is bewust zo opgezet dat het uitrolbaar is naar andere provincies. Een brouwer in Groningen zou met eigen reststromen en een lokale glaspartner exact hetzelfde kunnen doen. “Het allermooist zou zijn dat andere brouwers, die ook met restmateriaal zitten, zeggen: wij kunnen dat terugdistilleren. Dat ze minder wegspoelen, maar er een ander product van maken.”