.png)
Wat de restrictie inhoudt
De verordening werkt met drie meetbare grenswaarden voor voedselcontactverpakkingen:
- individuele PFAS: 25 ppb
- som van PFAS: 250 ppb
- totaal fluor: 50 ppm
Het toepassingsgebied is breed. Fastfoodwikkels, pizzadozen, magnetronpopcornzakken, afhaalbakjes, bakkerij- en gebakzakken en papieren drinkbekers vallen er allemaal onder.
Waarom papier en karton harder geraakt worden dan kunststof
PFAS werd in papieren verpakkingen gebruikt om vet en vocht te weren. Een frietzak, een gebakszak of een schaaltje voor een warm gerecht moest vetdicht blijven zonder door te slaan, en fluorverbindingen deden dat betrouwbaar bij een lage materiaalinzet. Kunststof heeft die hulpstof niet nodig, papier en karton wel. Daar zit dus de omslag.
De alternatieven zijn inmiddels beschikbaar. Vetwerendheid via mechanische bewerking van de vezel, dispersiecoatings op waterbasis, en dunne PE- of PLA-lagen voor toepassingen waar echt een barrière nodig is. Elke route heeft een prijs. Mechanisch vetwerend papier is het schoonst richting recycling. Een dispersiecoating haalt hogere prestaties, maar de recyclebaarheid hangt af van het type en de laagdikte. Een PE-voering presteert het best en is het lastigst in de verwerking.
Twee stappen in de controle
De toets verloopt in twee stappen. Eerst een screening op totaal fluor: blijft een monster onder 50 ppm, dan is het klaar. Slaat de screening aan, dan volgt gerichte analyse op de individuele en gesommeerde PFAS-waarden tegen de grenzen van 25 en 250 ppb.
Praktisch gezien filtert die eerste stap het overgrote deel van de leveringen. De duurdere gerichte analyse is alleen nodig waar de screening daar aanleiding toe geeft.
Waar de verantwoordelijkheid ligt
De verplichting ligt bij alle schakels in de keten: merkeigenaren, producenten, converters, importeurs en distributeurs. Zij moeten met technische documentatie en laboratoriumbewijs kunnen aantonen dat een verpakking voldoet. Leveranciers zijn verplicht die documentatie aan hun afnemers te verstrekken, weigeren mag niet. Handhavers moeten bij een tekortkoming eerst gelegenheid tot herstel bieden voordat sancties volgen.
Voor een inkoper vertaalt dat zich in iets eenvoudigs: wie de verklaring niet krijgt, heeft een probleem in de keten en niet in de administratie.
Wat een afnemer concreet kan opvragen
- een PFAS-verklaring per artikel of per productgroep, niet één algemene brief voor het hele assortiment
- het rapport van de totaal-fluorscreening, met datum en batchaanduiding
- het type barrière: ongevoerd, dispersiecoating, of gevoerd met PE en zo ja welk percentage
- FSC- of PEFC-certificering van de vezel, als dat in de eigen duurzaamheidsrapportage terugkomt
- de productielocatie, omdat traceerbaarheid op batchniveau eenvoudiger blijft bij korte ketens
Ongevoerd waar het kan, gevoerd waar het moet
De keuze tussen gevoerd en ongevoerd is bepalender dan hij lijkt. Ongevoerd karton kan gewoon het oudpapier in. Een dispersiecoating meestal ook, mits binnen de vezelnorm. PE-gevoerd karton is een ander verhaal en vraagt een aparte stroom.
In de praktijk heeft lang niet elk gerecht een barrière nodig. Een schaaltje voor een droge broodjeslunch of een zak voor gebak redt het zonder. Voor natte en vette gerechten ligt dat anders. Wie per toepassing kiest in plaats van sitebreed, houdt zowel de prestaties als de verwerkbaarheid in de hand.
Wat dit betekent voor de inkoop in bakkerij, snackbar en vershandel
Nederlandse leveranciers hebben de omslag grotendeels gemaakt. Bij RaMapak staan de pondzakken en fruitzakken en de kartonnen schaaltjes bijvoorbeeld met een PFAS-verklaring en FSC-certificering in het assortiment, met per artikel de keuze tussen gevoerd en ongevoerd. Die keuze bepaalt of de gebruikte verpakking straks bij het oudpapier mag, en dat is voor de afnemer meer dan een detail.
De PFAS-restrictie is het eerste onderdeel van de PPWR dat direct in het schap zichtbaar wordt. Voor de meeste foodservicebedrijven komt het neer op één ronde langs het assortiment: per artikel de verklaring opvragen, per toepassing de vetwerende oplossing kiezen die bij het gerecht past, en de leverancier vastleggen die dat papierwerk zonder morren aanlevert.
