EU sorteerlabel op komst: één systeem voor alle verpakkingen

Elk label bestaat uit vier vaste componenten: een pictogram, een kleur, tekst en een vaste vorm. Blauw staat voor papier en karton, geel voor kunststof. Elk label toont één materiaalcategorie. Bij meercomponentenverpakkingen komen meerdere labels. Dat is meteen een van de praktische uitdagingen die het rapport zelf ook benoemt.

Ontwerphandboek

Het rapport is geen beleidsnotitie maar een uitgewerkt ontwerphandboek. Bijna 200 pagina's behandelen systematisch alle keuzes die zijn gemaakt, inclusief de compromissen en de openstaande vraagstukken. Wie het rapport doorloopt, ziet uitgewerkte labelontwerpen in kleur, achromastische versies voor verpakkingen waar kleurgebruik beperkt is, en tekstvrije varianten. Er zijn gedetailleerde specificaties voor minimale labelafmetingen, positionering op de verpakking en toegankelijkheidseisen, waaronder richtlijnen voor visueel beperkten. De Europese Blinden Unie leverde hiervoor specifieke input.

QR-code alternatief?

Voor samengestelde verpakkingen, van drankkartons tot glascomposieten, werkt het rapport per materiaalstroom uit welk label van toepassing is en wanneer een aparte aanduiding nodig is. Digitale datacodes, zoals QR-codes, komen aan bod als alternatief voor verpakkingen waarop een fysiek label technisch niet haalbaar is. De minimale aanbevolen afmeting voor QR-codes die door smartphones scanbaar zijn, bedraagt 2 x 2 centimeter.

Het voorstel is gebaseerd op onderzoek met meer dan 25.000 EU-burgers en ruim 250 experts uit industrie, afvalbeheer en design.

Kosten

Het rapport is helder over de kosten: aanpassing van verpakkingsontwerpen, updaten van labelsystemen en het uitfaseren van bestaande nationale systemen. Tegelijk rekent het JRC op betere sorteerresultaten, minder operationele complexiteit voor producenten en hogere recyclingprestaties. Kwantificeren doet het rapport die baten nadrukkelijk niet.

Het voorstel voor België

Voor designers

Voor brand designers is de consequentie helder. Wie nu werkt aan verpakkingsontwerpen met een looptijd voorbij 2026, moet al rekening houden met gereserveerde ruimte voor het geharmoniseerde label. Merkartikelfabrikanten die nu nog per land een andere labelvariant voeren, kunnen met het nieuwe systeem toe met één ontwerp voor de hele EU. Dat is de belofte. De werkelijkheid is dat de zogenoemde 'matching-logica', waarbij het label op de verpakking overeenkomt met het label op de container, afhankelijk blijft van de nationale inzamelinfrastructuur. Het rapport noemt dat een van de belangrijkste uitdagingen.

Het voorstel voor Nederland

Halfjaar

Het JRC-rapport van januari 2026 geeft de Europese Commissie een half jaar om de uitvoeringshandeling vast te stellen. Of die deadline gehaald wordt, is op dit moment nog onzeker. De richting is duidelijk, de visuele taal ligt op tafel en de inhoudelijke keuzes zijn gemaakt. Wie wacht op de definitieve tekst en dan in actie komt, loopt straks achter de feiten aan.

Download hier het rapport