De PPWR hapert op de details

Openingsbeeld: LinkedIn post van Brewers of Europe. Overleg met MEP's over details in de PPWR

Onder de ondertekenaars van de op 29 april verzonden brief bevonden zich Heineken, The Coca-Cola Company, Kraft Heinz, McDonald's, Mondelēz en verpakkingsproducenten als Ardagh en Ball. De brief werd niet officieel gepubliceerd. De ondertekenaars stellen dat zij de doelstellingen van de PPWR steunen, maar dat ontbrekende testmethodes, onduidelijke definities en onopgeloste technische kwesties compliancetrajecten onmogelijk maken.

De zorgen van de ondertekenaars komen niet uit de lucht vallen. Er is nog veel onduidelijk rondom de uitvoering van de PPWR. Maar zoals Verpact en StiMo onlangs in interviews met VerpakkingsManagement al benadrukten: er is al heel veel dat bedrijven wél kunnen doen.

De ondertekenaars van de uitgelekte brief hebben als oplossing het uitstel van handhaving. Binnen twee weken na het uitlekken reageerden meer dan 163 milieu- en gezondheidsorganisaties met een eigen brief, waarin ze de actie omschrijven als een poging om afgesproken maatregelen te heronderhandelen. Dat is de stand van zaken drie maanden voor de toepassingsdatum.

Ontbrekende definitie

Bijlage V van de PPWR verbiedt vanaf 1 januari 2030 enkelvoudige kunststof groepsverpakkingen. Krimpfolie die blikjes of flessen samenhoudt tot een sixpack valt daar in principe onder, maar de verordening maakt één uitzondering: groepsverpakkingen die noodzakelijk zijn om de hantering in de logistieke keten te vergemakkelijken. Naar de bedoeling van de wetgever valt krimpfolie in die categorie. Ze bundelt producten, beschermt ze en maakt palletisering mogelijk.

Juridische onzekerheid

Nergens in de PPWR staat echter wanneer een verpakking als handlingverpakking kwalificeert. Die grens is niet in de wetstekst getrokken en wacht op secundaire richtsnoeren die er nog niet zijn. Daardoor ontstaat juridische onzekerheid over verpakkingsformaten die dagelijks in miljoenen eenheden door de Europese toeleveringsketen bewegen. The Brewers of Europe en de European Beer Group bespraken dit onlangs tijdens een bijeenkomst in het Europees Parlement: krimpfolie met een logistieke functie was nooit de beoogde doelgroep van het verbod, maar valt er door de huidige formulering mogelijk toch onder. Tsjechië diende inmiddels een informeel beleidsdocument bij de Commissie in om verduidelijking te vragen.

Ook andere dranken

Dit raakt niet alleen brouwers. De CEO-brief werd aanvankelijk getrokken vanuit de drankensector, maar groeide snel breder. Multipacks water, frisdrank en energiedranken zijn op dezelfde manier verpakt. De definitievraag is die van de hele categorie. De guidance notice die de Commissie op 30 maart 2026 publiceerde, beantwoordt een deel van de openstaande vragen, maar koepelorganisatie Europen concludeerde dat de tekst onvoldoende juridische zekerheid biedt om investeringsbeslissingen op te baseren.

Verdwijnende kratten

Het tweede voorbeeld gaat over herbruikbare verpakkingen, en het is minstens zo concreet. Brouwers werken met fusten van roestvrij staal die dertig jaar of langer in omloop zijn, en met plastic kratten die via statiegeld worden teruggehaald en opnieuw gevuld. Goed functionerende kringloopsystemen, precies het type dat de PPWR wil bevorderen.

De PPWR stelt nieuwe etiketteringsverplichtingen voor herbruikbare verpakkingen, maar laat open wat die precies inhouden voor verpakkingen die al in bestaande systemen circuleren. The Brewers of Europe en de European Beer Group bepleiten bij de Europese instellingen dat etiketteringsregels voor herbruikbare verpakkingen, fusten, kratten en pallets, worden vormgegeven op een manier die bestaande circulaire systemen beschermt. De organisaties stellen dat de huidige onduidelijkheid over de uitvoering het risico meebrengt die systemen juist te ondermijnen. Bovendien draagt een krat met een statiegeldetiket geen aanvullend sorteerlogo nodig. Twee aanduidingen naast elkaar sturen de consument niet naar het goede gedrag, ze verwarren hem.

Geen theorie

Dat dit geen theoretisch risico is, bleek tijdens eerdere PPWR-onderhandelingen.

De Belgian Brewers Association stuurde op 31 mei 2023 een brief aan het Europees Parlement, waarin ze waarschuwde dat Belgische brouwers tot 1,1 miljard flessen zouden moeten vernietigen. De verplichting een onuitwisbare traceercode op alle verpakkingen aan te brengen zou dat vereisen. De Europese Commissie reageerde op 1 juni 2023 en stelde dat bestaande transportsystemen, zoals de Duitse kratten, vrijgesteld zouden worden van de nieuwe regelgeving.

De Duitse brouwers stonden voor een nog groter probleem: meer dan 3 miljard flessen uit statiegeldstelsels zouden moeten worden omgesmolten. De Commissie paste de tekst later aan. Het laat zien dat onvolkomenheden in een wetstekst bestaande circulaire systemen kunnen verstoren, niet ondanks de doelstellingen van de wet, maar door de manier waarop die zijn uitgewerkt.

Details met grote gevolgen

Vergelijkbare vragen leven bij producenten van zuivel en AGF die werken met gesloten retourlogistiek, en bij iedere fabrikant die krimpfolie gebruikt als groepsverpakking. De PPWR is een wet met goede doelstellingen maar met een tekst die, zo blijkt uit de recente voorbeelden, op onderdelen nog niet rijp is voor de praktijk. Dat is geen verrassing bij wetgeving van deze omvang, maar het betekent wel dat de uitvoeringshandelingen en richtsnoeren die nog moeten komen, in de verpakkingssector nauwlettend gevolgd moeten worden. De details kunne grote gevolgen hebben.