Duurzaam Verpakken: praktisch, met wetenschap als basis

Duurzaamheid moet volgens de auteurs van Duurzaam Verpakken altijd worden beoordeeld in relatie tot het product dat door de verpakking wordt beschermd. Daarmee kijken zij verder dan de publieke discussie, aangejaagd door de PPWR, waarin vooral materiaalgebruik en recyclebaarheid centraal staan. Het voorkomen van voedselverspilling, de lokale afvalinfrastructuur en de gehele levenscyclus krijgen een even belangrijke plaats. In drie recente artikelen, gebaseerd op een interview met een van de auteurs, Ulphard Thoden van Velzen, klinkt veel van wat ‘Duurzaam Verpakken’ in uitgebreide vorm weergeeft, al door in praktische voorbeelden.

Logische opbouw

De auteurs beginnen met de historische ontwikkeling van het duurzaamheidsbegrip en behandelen daarna de Nederlandse verpakkingscontext en het beleid. Vervolgens gaan zij uitgebreid in op methoden om duurzaamheid te analyseren, waaronder life cycle assessment (LCA), sociale impact en circulariteit. Pas daarna presenteren zij hun eigen holistische definitie van duurzaam verpakken. Die definitie bouwt voort op decennia van wetenschappelijke en beleidsmatige ontwikkeling.

Iedereen een eigen definitie

Opvallend is de analyse van de betrokken partijen. FNLI, Verpact, NRK Verpakkingen, milieuorganisaties en de ministeries hanteren elk een eigen definitie van duurzaam verpakken. Een breed gedragen definitie ontbreekt, net als een integrale Nederlandse visie, concluderen de auteurs. Hun holistische definitie is nadrukkelijk bedoeld als aanzet tot harmonisatie.

Bruikbaar in de praktijk

Hoewel het boek door wetenschappers is geschreven, blijft het toegankelijk voor professionals. De auteurs leggen begrippen helder uit, illustreren complexe afwegingen met voorbeelden en schema's, en vrijwel ieder hoofdstuk sluit af met de belangrijkste inzichten en de hand- en voetafdrukkenkaart geeft ontwikkelaars een concreet instrument om voor- en nadelen van een verpakking in kaart te brengen. De tabellen met duurzaamheidsaspecten per materiaal, van ongecoat karton tot aluminium, maken het naslagwerk direct bruikbaar voor verpakkingsontwikkelaars, beleidsmakers en managers.

Eenvoudige oplossingen bestaan zelden

Ook actuele thema's als recycling, hergebruik, recyclaat, biobased materialen en voedselverspilling behandelen de auteurs genuanceerd. Eenvoudige oplossingen bestaan zelden, maken de auteurs duidelijk. Een verpakking die meer materiaal gebruikt, kan per saldo duurzamer als daarmee bijvoorbeeld voedselverlies wordt voorkomen. Het ‘reduce’ is dus niet per se een duurzame stap. Nu het steeds vaker gaat om het voldoen aan de eisen die de PPWR stelt, is het goed even uit te zoomen en met wetenschappers mee te kijken.

Startpunt

De omvang van het boek dwingt de auteurs sommige onderwerpen beknopt te behandelen. Wie diepgaande technische informatie zoekt over afzonderlijke materialen, chemische recycling of de praktische toepassing van de PPWR, moet aanvullende literatuur raadplegen. Dit boek geeft een visie weer en beoogt niet een technisch naslagwerk te zijn. Het helpt vooral goed na te denken over wat duurzaam verpakken is. Voor bedrijven die hun verpakkingen als gevolg van de PPWR onder de loep nemen, is het goed om de informatie uit dit boek te laten meewegen in beslissingen. Duurzaam verpakken is veel meer dan voldoen aan regels.

De ‘keuzehulp’ Duurzaam Verpakken is hier gratis te downloaden

Lees de interviews met Ulphard Thoden van Velzen hier, hier en hier.