PPWR: bedrijven kunnen nu al acteren, ook zonder alle details

Verpact is de Nederlandse uitvoeringsorganisatie voor de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen. Producenten en importeurs die verpakkingen op de Nederlandse markt brengen, zijn wettelijk verplicht bij te dragen aan inzameling en recycling. Verpact organiseert die keten, ontwikkelt instrumenten voor bedrijven en ondersteunt de vertaalslag naar de PPWR, de nieuwe Europese verpakkingsverordening.

Niet wachten

Klein Lankhorst hoort in de markt twee geluiden. Het ene is ambitie. Het andere is uitstelgedrag. Ze is er helder over. ‘Volgens mij moet je het risico niet willen lopen dat je met handhaving te maken krijgt.’

Verpact stimuleert bedrijven om niet uit te stellen en zich echt te gaan voorbereiden op de regelgeving die er aankomt. Daarbij biedt de organisatie ter ondersteuning webinars, nieuwsbrieven en online handleidingen.

De PPWR is nog niet volledig ingevuld. Implementatieakten laten op onderdelen nog op zich wachten. Dat weerhoudt Verpact er niet van om nu al richting te geven. Op 13 april publiceerde de organisatie samen met Europese zusterorganisaties een Playbook. Daarin staat concreet wat bedrijven nu al kunnen doen om hun plastic verpakking toekomstbestendig te ontwerpen, ongeacht welke implementatieakten nog volgen. Het document werkt met een rood-oranje-groen-systematiek. Klein Lankhorst: ‘Heel tastbaar. Zo kun je als bedrijf direct zien waarop je kunt acteren.’

Veel instrumenten

Verpact ontwikkelde meerdere instrumenten om bedrijven te ondersteunen. De Recyclechecks, oorspronkelijk ontwikkeld door het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (nu onderdeel van Verpact) dat Klein Lankhorst zelf oprichtte, geven producenten inzicht in de recycleerbaarheid van hun verpakkingen. Per materiaalsoort, van flexibele kunststoffen tot drankenkartons, geeft de check een score: goed, redelijk, beperkt of niet recyclebaar.

Die score heeft financiële consequenties voor plastic verpakkingen. Via tariefdifferentiatie betalen bedrijven met goed recyclebare plastic verpakkingen minder. De korting loopt op tot zestig cent per kilogram plastic. Klein Lankhorst: ‘Als binnen een ontwerp een materiaalkeuze op de lange termijn meer kost, ga je er anders over nadenken.’

Tariefdifferentiatie

Het instrument tariefdifferentiatie wordt door Verpact verder aangescherpt. De organisatie werkt eraan om bedrijven ook te sturen richting Europees recyclaat, in plaats van goedkoop gerecycled materiaal van buiten Europa. ‘Wij proberen vanuit Verpact een aantal zaken te bespoedigen, waardoor het makkelijker wordt om uiteindelijk aan de PPWR te voldoen.’

Bedrijven zoeken vooral duidelijkheid, zegt Klein Lankhorst. ‘Ze willen weten waar ze aan toe zijn, bij ontwerp- en materiaalkeuzes. Daar proberen we richting aan te geven.’ Via de Recyclechecks, via tariefdifferentiatie, maar ook via Kennis, Innovatie en Transitie (KIT), het kennisinstituut van Verpact, dat onder meer met een college van onafhankelijke experts verpakkingen toetst.

Tekst loopt door onder foto

Pilot met Jumbo

De plastic recyclingmarkt staat onder druk. Goedkoop nieuw plastic overspoelt de markt, het gebruik van gerecycled plastic stagneert en recyclers vallen om. Verpact lanceerde in de zomer van 2025 het Deltaplan Circulaire Plastic Verpakkingen, samen met een groep brand owners. Het plan verbindt vraag en aanbod van gerecycled plastic.

Begin maart 2026 leverde dat de eerste match met een grote retailer op. De drie-liter frituurolieflessen van Jumbo bevatten nu 30% gerecycled plastic. Klein Lankhorst bij de presentatie: ‘We startten met pionieren, verbinden en matchmaken. Nu kunnen we de eerste match met een grote retailer presenteren.’ Ze verwacht dat anderen volgen. ‘Als één supermarkt dit gaat doen, gaan er meer volgen.’

Geopolitieke urgentie

Ze plaatst het in een breder kader. ‘Als je afhankelijk blijft van fossiele grondstoffen, blijf je afhankelijk van olieproducerende landen.’ Geopolitiek maakt dat nu urgenter, vindt ze. De sector kan de transitie niet alleen trekken. ‘Recyclers hebben een stabiel investeringsbeleid op de lange termijn nodig. Flankerend beleid is onmisbaar.’

Op materiaalniveau lopen pilots. HDPE wordt getest als voedselzeker gerecycled materiaal, zodat ook voedselverpakkingen meer recyclaat kunnen bevatten. ‘Er lopen allerlei innovaties op dat gebied.’

Tekst loopt door onder afbeelding

Statiegeld en bulkmachines

Klein Lankhorst: ‘We zien dat de inzameling van statiegeldverpakkingen stijgt.’ Bij blik zit de inzameling al rond de 85%. Flesjes blijven achter qua inzamelresultaten op blikjes. Consumenten gebruiken flesjes vaker on the go. Nederland is sneller op gang gekomen dan Scandinavië en Duitsland, die er acht tot elf jaar over deden, maar we zijn er ook in Nederland nog niet. De bulkmachines, waarmee consumenten meerdere blikken tegelijk kunnen inleveren, presteren beter dan verwacht. Klein Lankhorst: ‘Ze vervullen echt een behoefte. Niet alleen in de steden, maar ook bij voetbalclubs en op andere locaties.’ Verpact plaatste inmiddels de zestigste bulkmachine.

Verpact is ook transparant over de financiën, zeker ook omdat daar vraag naar was. De bijdragen die bedrijven betalen, gaan naar inzamelaars, sorteerders en de verdere uitvoering van het systeem. Twee keer per jaar rapporteert de organisatie over resultaten en bestedingen. Klein Lankhorst: ‘Een circulaire economie komt niet vanzelf. Die kost geld.’

BeNeFRaLux-groep

Verpact is ook international actief. Klein Lankhorst is voorzitter van EXPRA, een internationale koepel van Europese UPV-organisaties voor verpakkingen. ‘We zijn één van de velen. Maar we worden in Europa wel gezien als voorloper, zeker als we met Fost Plus en Frankrijk samenwerken.’

Binnen EXPRA werkt Verpact nauw samen in de BeNeFRaLux-groep, met de Belgische organisaties Fost Plus en Valipac, de Franse Citeo en Citeo PRO, en het Luxemburgse Valorlux. In oktober 2025 ondertekenden zij een samenwerkingsovereenkomst.

Veel bedrijven brengen hun producten in alle vier landen op de markt en moeten nu aan vier aparte verpakkingsaangiftes voldoen. De PPWR trekt dit glad. De samenwerking is gericht op uniforme aangiftes, gebaseerd op gestandaardiseerde productinformatie achter de barcode, en op het bundelen van kennis over design for recycling. Klein Lankhorst: ‘Door onze diensten beter op elkaar af te stemmen, maken we het voor producenten eenvoudiger om aan hun verplichtingen te voldoen.’

Tekst loopt door onder afbeelding

Hester Klein Lankhorst in de rol van EXPRA-voorzitter

Meer dan een vinkje

Klein Lankhorst wil dat de PPWR een levend instrument wordt, geen administratief document. ‘We moeten het niet een papieren moloch maken, maar het daadwerkelijk doorleven.’ De verordening helpt bedrijven om verder te denken dan compliance. ‘Hoe ga ik om met mijn materiaalsoorten? Wat kan ik doen om te zorgen dat ik ook in de toekomst kan blijven doen wat ik doe?’ Dat verschilt per bedrijf, benadrukt ze. Of je nu voedsel verkoopt of machines, de verpakkingen en de opgave verschillen gigantisch.

Wat ze in elk geval niet wil: een vinkje. ‘OK, in 2030 moet ik hieraan voldoen, in 2035 hieraan. Hoe kan ik dat zo doen dat het mijn bedrijf ten goede komt? Dat is de vraag die bedrijven zichzelf moeten stellen. We begrijpen dat deze nieuwe regelgeving veel impact heeft op bedrijven daarom doet Verpact er alles aan om te begeleiden en ondersteunen.'