'Het systeem werkt het beste met aluminium', zegt Van de Corput. Aluminium biedt volgens hem een vrijwel volledige barrière tegen zuurstof en vocht. Dat is belangrijk om de kwaliteit en het aroma van de koffie gedurende langere tijd te behouden. Bij papieren capsules is die bescherming moeilijker te realiseren.
De composteerbare capsules van Nespresso bestonden voor 82% uit papier. Na opening van de beschermverpakking moesten ze binnen vier weken worden gebruikt. Aluminiumcapsules beschermen de koffie volgens Nespresso daarentegen tot een jaar tegen licht, lucht en vocht.
Barrière en afdichting vormen uitdaging
Om papier geschikt te maken voor koffiecapsules zijn aanvullende barrièrelagen nodig. Daarbij kunnen verschillende coatings worden toegepast, waaronder watergebaseerde dispersiecoatings. Die moeten niet alleen zuurstof en vocht tegenhouden, maar ook bestand zijn tegen het vervormen van het materiaal tijdens de productie.
'Als je papier gaat vervormen, verlies je ook weer je barrières', legt Van de Corput uit. Volgens hem zijn er technieken waarbij de coating voldoende flexibel blijft om de vervorming te volgen. Toch blijft het een technisch complexe toepassing.
Ook de afdichting met de afsluitfolie, de zogenoemde lidding, vormt een aandachtspunt. Deze moet goed hechten aan de capsule en tegelijkertijd voldoende barrière bieden. 'Dan kun je de capsule wel goed hebben, maar als de lidding niet goed is, heb je ook nog geen goede combinatie.'
Daarnaast kan het capsulemateriaal invloed hebben op het uiteindelijke kopje koffie. Van de Corput wijst op smaakverschillen die bij proeverijen worden vastgesteld en op verschillen in de vorming van het schuimlaagje. Niet alle alternatieve capsules vertonen deze problemen, benadrukt hij.
Lagere productiesnelheid maakt papier duurder
Naast de technische eigenschappen spelen de productiekosten een rol. Volgens Van de Corput zijn composteerbare capsules doorgaans duurder, onder meer doordat de productievolumes relatief klein zijn en aanvullende coatings nodig zijn.
Ook de verwerkingssnelheid op verpakkingslijnen kan lager liggen. Hij noemt een voorbeeld uit zijn ervaring waarbij een lijn voor aluminiumcapsules 75 slagen per minuut kon draaien, terwijl voor composteerbare capsules de snelheid met ongeveer tien slagen per minuut moest worden verlaagd om een goede afdichting te verkrijgen.
Dat verschil werkt door in de productiekosten. Bovendien zijn de benodigde materialen en behandelingen kostbaarder dan bij conventionele aluminiumcapsules. Van de Corput verwacht dat schaalvergroting de kosten kan verlagen, maar wijst erop dat ook de acceptatie van het product door consumenten bepalend blijft.

Houdbaarheid, productkwaliteit en hogere productiekosten beperken de kansen van composteerbare koffiecapsules. Volgens verpakkingsexpert Wilbert van de Corput van Mondi Group neemt bovendien de noodzaak om aluminium te vervangen af.
Recycling vermindert noodzaak voor alternatief
Een andere ontwikkeling is volgens Van de Corput de veranderende positie van aluminium. Koffieproducenten hebben de afgelopen jaren gewerkt aan inzamel- en recyclingsystemen voor gebruikte capsules. Daardoor is de druk om aluminium door composteerbare materialen te vervangen volgens hem afgenomen. 'Die urgentie om naar composteerbaar te gaan, is weggevallen', stelt hij.
Nespresso wil zich na het beëindigen van de papieren capsules sterker richten op aluminiumrecycling. Volgens het bedrijf kan inmiddels 80% van de Franse bevolking gebruikte capsules via reguliere recyclingvoorzieningen aanbieden. In Zwitserland noemt Nespresso een recyclingpercentage van 73%.
Dat aluminium technisch recyclebaar is, betekent echter niet dat alle capsules daadwerkelijk worden ingezameld en gerecycled. Van de Corput erkent dat voor consumenten niet altijd duidelijk is via welke afvalstroom zij gebruikte capsules moeten afvoeren.
Papier blijft interessant voor andere koffieverpakkingen
Het besluit van Nespresso betekent volgens Van de Corput niet dat papier als verpakkingsmateriaal voor koffie wordt afgeschreven. Hij maakt onderscheid tussen de rigide capsules van het Nespresso-systeem en andere, flexibele, eenportieverpakkingen, de zogenoemde pads, zoals bijvoorbeeld de Nescafé Dolce Gusto Neo pads.
Ook bij de grotere flexibele koffieverpakkingen ziet Van de Corput een verschuiving in materiaalgebruik. Meerlaagse laminaten met aluminium worden volgens hem steeds vaker vervangen door papier of monomaterialen, met name polypropyleen.
Voor rigide koffiecapsules verwacht hij echter dat aluminium voorlopig een belangrijke positie behoudt. Het materiaal biedt een combinatie van productbescherming, verwerkbaarheid en recyclingmogelijkheden die met papier moeilijk te evenaren is.
De terugtrekking van Nespresso laat daarmee zien dat de ontwikkeling van alternatieve verpakkingen niet uitsluitend wordt bepaald door de herkomst of composteerbaarheid van het materiaal. Ook de houdbaarheid van het product, de prestaties op verpakkingslijnen, de kosten en de beschikbare recyclinginfrastructuur bepalen of een alternatief commercieel haalbaar is.