NFC van pilot naar praktijk: lessen uit de waardeketen

Volgens Grégoire Fremiot heeft NFC een lange aanlooptijd gekend. ‘Twintig jaar geleden werd NFC al als veelbelovend gezien. Het heeft tijd gekost, maar vandaag zien we dat de technologie volwassen is geworden.’
Daarmee verschuift de aandacht van experimenteren naar implementeren. Grote merkeigenaren willen niet langer pilots uitvoeren, maar concrete resultaten behalen met toepassingen zoals productauthenticatie, klantinteractie, traceerbaarheid en lifecycle management.

Waar NFC waarde toevoegt

Fremiot benadrukt dat NFC niet per definitie beter is dan QR-codes of andere identificatietechnologieën. De keuze hangt af van het product, de sector en de gewenste functionaliteit.
‘We zeggen niet dat NFC beter is dan QR of UHF-RFID. Er zijn situaties waarin NFC simpelweg de juiste datadrager is.’
Bij Selinko ziet hij vooral toepassingen in de wijn- en sterke drankensector, cosmetica, luxeproducten en gezondheidszorg. Juist wanneer meerdere functies gecombineerd moeten worden, blijkt NFC aantrekkelijk.
Een voorbeeld is een internationaal parfummerk dat NFC introduceerde om meer grip te krijgen op distributie en houdbaarheidsbeheer. Tijdens het project bleek bovendien dat het aantal CRM-aanmeldingen met ongeveer 80 procent toenam.
‘Toen de marketingafdeling dat zag, veranderde de hele aanpak. Ineens ontstond er een directe communicatielijn met de eindgebruiker.’
Ook in de wijn- en sterke drankensector ziet Fremiot sterke businesscases ontstaan. Naast bescherming tegen namaak speelt de bestrijding van parallelhandel een belangrijke rol. Vooral in markten waar veel vervalsingen voorkomen, biedt NFC volgens hem voordelen doordat de chip minder eenvoudig te kopiëren of te manipuleren is dan bijvoorbeeld een QR-code.

Van technologie naar integratie

Waar Fremiot de businesswaarde benadrukt, richt Takuya Onuki zich op de praktische implementatie. Vanuit zijn achtergrond in beveiligingsdrukwerk voor paspoorten, bankbiljetten en identiteitsdocumenten kijkt TOPPAN anders naar betrouwbaarheid.
‘In onze sector mogen we ons geen enkele fout veroorloven.’
Volgens Onuki wordt het plaatsen van een NFC-tag vaak onderschat. Een NFC-tag is volgens hem geen gewone sticker, maar een functioneel onderdeel dat verantwoordelijk is voor communicatie en beveiliging.
‘Materiaalkeuze, productvorm, metaal, vocht, temperatuur en zelfs de manier waarop consumenten het product gebruiken hebben invloed op de prestaties. Maak je de verkeerde keuze, dan kan het hele project mislukken.’
Daarom begint TOPPAN niet bij de vraag waar de tag geplaatst moet worden, maar bij de afweging tussen drie factoren: beveiliging, duurzaamheid en gebruikerservaring.
Als voorbeeld noemt hij een whiskyfles. Een tag onder een verzegeling biedt goede bescherming tegen manipulatie, maar vraagt extra productiestappen. Een tag in de capsule vereenvoudigt de productie, maar verdwijnt zodra de fles geopend wordt. Een tag in de kurk maakt langdurige klantinteractie mogelijk, maar introduceert weer risico’s rond het verwisselen van de sluiting.
‘Elke integratiekeuze is een afweging tussen ontwerp, productieproces en beveiliging.’

Digital Product Passport als nieuwe uitdaging

De komst van het Digital Product Passport (DPP) zorgt volgens Onuki voor nieuwe eisen aan NFC-integratie. Producten moeten gedurende hun volledige levensduur een digitale identiteit behouden.
Dat betekent dat een eenvoudige tag op een etiket vaak niet meer voldoende is.
‘Bij textiel moet een tag honderden wasbeurten overleven. Bij schoenen moet hij bestand zijn tegen hitte, druk tijdens productie en de belasting tijdens gebruik.’
TOPPAN werkt hiervoor samen met de Japanse schoenenindustrie. In proefprojecten worden tientallen tags op verschillende plaatsen in schoenen geïntegreerd om te bepalen welke configuraties de productie- en gebruiksomstandigheden overleven.
Onuki waarschuwt voor de gevolgen van onvoldoende testen. ‘We hebben voorbeelden gezien waarbij vrijwel alle geïntegreerde NFC-tags in een product niet meer functioneerden. Dat is geen gewone fout meer, maar een risico voor het vertrouwen in een merk.’

Opschalen vraagt nieuwe aanpak

Volgens Onuki ontstaat de grootste uitdaging wanneer een project de pilotfase verlaat.
‘Een pilot kun je vaak nog handmatig beheren. Zodra je naar massaproductie gaat, moet de integratie onderdeel worden van het productieproces.’
Een belangrijk aandachtspunt daarbij is het koppelen van de unieke tag-ID aan productinformatie. Hiervoor moeten bedrijven hun volledige productielijn analyseren om te bepalen waar en hoe deze koppeling het beste plaatsvindt.
Daarnaast spelen keuzes rondom chiptechnologie een rol. Sommige RFID-varianten maken geautomatiseerde batchverwerking mogelijk, terwijl dezelfde chip tegelijkertijd NFC-functionaliteit voor consumenten ondersteunt.
‘Het is belangrijk om partners te vinden die niet alleen begrijpen hoe je een tag in een product integreert, maar ook hoe je die in een productieproces integreert.’

Beveiliging in meerdere lagen

Pierre Muller richt zich vooral op de beveiligingsaspecten van NFC. Volgens hem bestaat er geen universele oplossing voor productauthenticatie.
‘Beveiliging is altijd een afweging tussen de waarde van het product en de complexiteit van de bescherming.’
Een eerste beveiligingslaag bestaat uit traceerbaarheid. Al het kunnen volgen van producten helpt om fraude op te sporen. Vervolgens bieden NFC-chips extra bescherming doordat ze moeilijker te kopiëren zijn dan eenvoudige codes.
Daarnaast spelen fysieke beveiligingsmechanismen een rol, zoals tamper-evident oplossingen die zichtbaar maken wanneer een verpakking geopend of gemanipuleerd is.
Een belangrijk voordeel van NFC zit volgens Muller in de mogelijkheid om dynamische gegevens te gebruiken.
‘Een URL hoeft niet statisch te zijn. Bij iedere scan kan nieuwe informatie worden gegenereerd. Dat maakt misbruik veel moeilijker.’ Voor toepassingen met hogere beveiligingseisen kunnen cryptografische functies worden toegevoegd. Daarbij controleert een server automatisch of een product authentiek is en of een tag mogelijk gekopieerd of gemanipuleerd werd.

Geen keuze meer tussen NFC en RFID

Muller merkt op dat bedrijven steeds vaker vragen of ze moeten kiezen tussen NFC voor consumenteninteractie en RFID voor logistieke processen.
Volgens hem is dat onderscheid steeds minder relevant. ‘Je kunt traceerbaarheid realiseren met verschillende technologieën. Bovendien beschikken we tegenwoordig over dual-frequency oplossingen waarmee NFC en RFID in één chip gecombineerd worden.’
Daardoor kunnen bedrijven dezelfde drager gebruiken voor logistieke processen, productauthenticatie en consumententoepassingen.

Samenwerking als voorwaarde

De drie sprekers zijn het erover eens dat de technologie inmiddels voldoende volwassen is. De uitdaging ligt nu vooral in samenwerking tussen alle partijen in de keten.
Fremiot vat het als volgt samen: ‘Het gaat niet meer om innovatie om de innovatie. Het gaat erom dat hardware, software, productieprocessen en businessdoelstellingen op elkaar worden afgestemd.’
Volgens hem vraagt succesvolle implementatie om samenwerking tussen chipfabrikanten, integratiespecialisten, softwareleveranciers en merkeigenaren. ‘De echte uitdaging is niet meer of NFC werkt. De echte uitdaging is hoe we het op grote schaal succesvol laten werken.’