Hackathon levert vier AI-tools op voor betere verpakkingskeuzes

Een andere verpakking kiezen begint niet bij het materiaal. Het alternatief moet het product beschermen, op de verpakkingslijn kunnen draaien en betaalbaar zijn. En wie honderden verschillende verpakkingen heeft, heeft nog een probleem: waar begin je? Daar draaide het om tijdens de hackathon die AmPhi Labs op 29 oktober organiseerde bij Capital C in Amsterdam.
Vier gemengde teams kregen twee uur om een digitaal hulpmiddel te bouwen voor de opdracht ‘Swap the Plastic’. Het ging om kunststof verpakkingen die in de praktijk nauwelijks worden gerecycled, zoals bepaalde meerlaagse laminaten en kleine flexibele verpakkingen. De Europese verpakkingsverordening PPWR was de aanleiding om te zoeken naar alternatieven en naar betere manieren om die keuzes te maken.

Vier vakgebieden aan één tafel

De deelnemers kwamen onder meer van Avantium, Bak Flexibles, Boikon, Goglio, GT Studio en Gisou. Verpakkingsontwerpers en materiaalonderzoekers zaten samen met verpakkingsontwikkelaars en AI-bouwers. Rolf van Sprang (Verpact), Angela Smits (Stahl) en Stefan Hermsen (Packademy) begeleidden de teams en vormden samen de jury.
Die mix was bewust gekozen. Een materiaal kan op papier prima scoren en toch problemen opleveren bij het verwerken, het beschermen van het product of de afvalinzameling. Daarom moesten de teams eerst het probleem goed begrijpen en pas daarna iets bouwen.
Daarbij gebruikten ze de Hack Pack, een bordspel met 21 stations dat AmPhi Labs zelf heeft ontwikkeld. Via dat spel verzamelden de teams informatie, formuleerden ze hun probleem en werkten ze met tussentijdse opdrachten toe naar een prototype en een presentatie. AI-assistent Phi begeleidde hen via een telefoon op tafel.

Eerst luisteren, dan bouwen

Elk team moest minstens één menselijke mentor en één synthetische persona interviewen. Dat laatste is een gesprekspartner die door AI wordt nagebootst. Daarna rangschikten de teams de knelpunten uit die gesprekken. In hun probleemomschrijving mocht nog geen oplossing staan.
Vervolgens kwamen er voorbeelden ter inspiratie en opdrachten om aannames te toetsen. Zo moesten de teams de CO₂-uitstoot vergelijken van een meerlaagse folie uit China en een papieren alternatief uit Duitsland voor dezelfde verpakking. Dat riep meteen de vraag op welke gegevens je eigenlijk nodig hebt om een materiaalwissel te kunnen beoordelen.
In de bouwfase kreeg de technische maker van elk team tien minuten voor een eerste versie. Die ging naar een mentor, werd aangepast en opnieuw getest. Aan het eind lagen er vier prototypes: een scanner voor recyclingroutes, een platform voor materiaalkeuzes, een tool die helpt prioriteiten te stellen bij herontwerp en een toepassing die recyclebare structuren voorstelt voor koffieverpakkingen.

Pack Swap wint

De jury koos Pack Swap. Giada Tamborrino (GT Studio), Błażej Dubiel (Boikon), François Godet (Gisou) en biomaterialenonderzoeker Lina Ardila bouwden het samen. Het is bedoeld voor merkeigenaren die moeilijk recyclebare plastic of meerlaagse verpakkingen willen vervangen.
Pack Swap zet alternatieven naast elkaar op functionele eisen, recyclebaarheid, plasticheffingen en kosten. Zo wordt zichtbaar welke concessies een materiaalwissel vraagt en welke optie het eerst nader onderzoek verdient.
‘Een merkeigenaar helpen overstappen van plastic dat niet wordt gerecycled naar een alternatief dat je kunt onderbouwen met prestaties, marktbehoeften, kosten en afwegingen: ieder jurylid herkende dat probleem’, zegt Anna Oñate, oprichter van AmPhi Labs.
Het team won 2.030 euro. Als de deelnemers doorgaan, biedt AmPhi Labs twee maanden begeleiding bij onder meer bedrijfsontwikkeling, duurzaamheid en technische architectuur. Het is dus een eerste prototype. Verdere ontwikkeling en validatie in de praktijk moeten nog komen.

Ideeën sneller onderzoeken

Aan het begin van de middag liet Paulo Oliveira, Global Innovation and Technology Manager bij IKEA, zien hoe AI de vroege innovatiefase kan versnellen. Zijn boodschap: schrijf een idee niet te snel af als het steeds goedkoper en sneller te onderzoeken is.
In zijn aanpak werken AI-agenten een idee uit tot een gedetailleerde beschrijving. Andere agenten bedenken synthetische gebruikers, voeren gesprekken met ze en analyseren de antwoorden. Met die uitkomsten bereid je vervolgens onderzoek met echte gebruikers voor. De versnelling naar achttien minuten gaat alleen over die vroege toets en niet over het ontwikkelen van een verpakking die klaar is voor de markt.
Naast de digitale tools lagen er ook materialen om aan te raken. Papair liet PapairWrap zien: twee lagen gevormd papier die lucht vasthouden, zonder plastic of lijm. Het is bedoeld als alternatief voor noppenfolie.
Twee vragen kwamen de hele middag terug: welke alternatieven bestaan er, en welke zijn het testen waard? De prototypes helpen vooral bij die eerste selectie. Om van een voorgestelde wissel een verpakking te maken die echt werkt, blijven materiaalonderzoek, lijnproeven en prestatiecontroles nodig.