Wat verandert er met de PPWR-aangifte als je een EU-grens overgaat?

Bedrijven die volgens de PPWR in een lidstaat als producent worden aangemerkt, moeten daar aan de toepasselijke registratie- en EPR-verplichtingen voldoen. Daardoor kan dezelfde fles, tray of doos ongewijzigd een grens passeren, terwijl de registratie, rapportage en kosten rond die verpakking veranderen.
Voor bedrijven die in meerdere EU-landen verkopen, is dat onderscheid belangrijk. Een praktische aanpak is om niet voor iedere markt een volledig nieuwe verpakkingsdataset op te bouwen, maar de feitelijke gegevens over een verpakking te scheiden van de nationale regels die op deze gegevens moeten worden toegepast.

Gegevens kunnen hetzelfde blijven

Een fles van 500 ml wordt niet zwaarder wanneer deze in België wordt verkocht in plaats van in Nederland. De materialen, onderdelen en gewichten van de onderdelen blijven hetzelfde. Deze productgegevens kunnen daarom centraal worden bijgehouden, bijvoorbeeld op component- of SKU-niveau. Daarnaast zijn verkoopgegevens nodig waaruit blijkt hoeveel eenheden in ieder land op de markt zijn gebracht.
Wat per land kan veranderen, is de manier waarop deze gegevens voor EPR-doeleinden worden geïnterpreteerd. Landen kunnen bijvoorbeeld verschillende categorieën en subcategorieën voor verpakkingen en materialen hanteren. Ook rapportageperiodes, drempelwaarden en tariefstructuren kunnen verschillen.
De uitdaging is daardoor niet alleen om vast te stellen dat een verpakking bijvoorbeeld 20 gram kunststof en 30 gram karton bevat. Een bedrijf moet ook bepalen hoe deze hoeveelheden moeten worden geclassificeerd en aangegeven in iedere markt waarin het product wordt verkocht.

Wie is de producent?

Een belangrijk aandachtspunt bij grensoverschrijdende verkoop is de vraag wie juridisch als producent wordt aangemerkt. Onder de PPWR zijn fabrikant en producent namelijk niet noodzakelijk dezelfde onderneming.
Wie verantwoordelijk is voor de EPR-verplichtingen hangt onder meer af van het type verpakking, de plaats waar de onderneming is gevestigd, waar de verpakking of het verpakte product voor het eerst op de markt wordt aangeboden en of rechtstreeks aan een eindgebruiker wordt verkocht.
Bij een reguliere handelsketen kan bijvoorbeeld een lokale importeur of distributeur de producent zijn. Bij rechtstreekse verkoop vanuit de ene lidstaat aan een eindgebruiker in een andere lidstaat kan de verantwoordelijkheid juist bij de buitenlandse verkoper liggen. Vooral bij e-commerce is het daarom belangrijk om niet automatisch aan te nemen dat degene die het product produceert ook verantwoordelijk is voor de EPR-verplichtingen in het land van bestemming.

Registratie per markt

De PPWR introduceert geen uniforme EPR-registratie waarmee een producent automatisch voor de hele Europese Unie is geregistreerd. Artikel 44 bepaalt dat producenten zich moeten registreren in iedere lidstaat waar zij voor het eerst verpakkingen of verpakte producten aanbieden. De registratieplicht geldt ook voor producenten die verpakte producten uitpakken zonder eindgebruiker te zijn.
Dat betekent dat het betreden van een nieuwe verkoopmarkt tot nieuwe complianceverplichtingen kan leiden, zelfs wanneer het product en de verpakking niet veranderen. Daarbij moet eerst worden vastgesteld welke juridische entiteit als producent geldt. Vervolgens moet worden bekeken welk register van toepassing is, welke producentenorganisatie eventueel moet worden ingeschakeld en welke rapportageverplichtingen gelden.
De PPWR brengt tegelijkertijd wel meer harmonisatie in dit systeem. Zo voorziet de verordening in nationale producentenregisters die onderling beter op elkaar moeten aansluiten. De uitvoering blijft nationaal, maar de Europese regels moeten registratie en gegevensuitwisseling meer stroomlijnen.

Een PRO werkt niet overal hetzelfde

Een Producer Responsibility Organisation (PRO) kan bepaalde EPR-verplichtingen collectief namens producenten uitvoeren. Welke taken zo'n organisatie precies uitvoert en hoe het systeem is ingericht, verschilt per lidstaat.
België is daarvan een duidelijk voorbeeld. Fost Plus is het erkende organisme voor huishoudelijke verpakkingen, terwijl Valipac verantwoordelijk is voor bedrijfsmatige verpakkingen. Een bedrijf dat zowel huishoudelijke als bedrijfsmatige verpakkingen op de Belgische markt brengt en onder de betreffende verplichtingen valt, kan daardoor met beide organisaties te maken krijgen.
Aansluiting bij een PRO betekent daarom niet automatisch dat een bedrijf aan alle relevante verplichtingen uit de PPWR en nationale EPR-regelgeving voldoet. Eerst moet worden vastgesteld welke organisatie verantwoordelijk is voor de betreffende verpakkingsstroom, welke verplichtingen deze organisatie overneemt en welke zaken het bedrijf zelf moet regelen.
Ook kan per land verschillen of producenten uit meerdere PRO's kunnen kiezen of dat voor bepaalde verpakkingsstromen een specifieke organisatie is aangewezen. Een vergelijking tussen landen vraagt daardoor om meer dan alleen een vergelijking van tarieven.

EPR-vergoeding is meer dan een bedrag per kilogram

EPR-kosten kunnen niet alleen verschillen tussen landen en producentenorganisaties, maar ook tussen verschillende classificaties binnen hetzelfde materiaal. De Belgische tarieven van Fost Plus voor 2026 illustreren dit. Voor transparante kleurloze PET-flessen en -flacons geldt een tarief van € 0,3604 per kilogram. Voor transparante PET-flessen en -flacons in andere kleuren dan kleurloos en blauw bedraagt het tarief € 1,2568 per kilogram. Dat is ongeveer 3,5 keer zoveel.
Een algemeen 'kunststoftarief' zegt een verpakkingsteam daarom relatief weinig. Het uiteindelijke bedrag kan afhangen van de precieze verpakkingsstroom, materiaalsoort, ontwerpkenmerken en de regeling waaronder de verpakking valt.
Daarnaast kunnen vaste bijdragen, minimumkosten en nationale drempelwaarden invloed hebben op de totale EPR-kosten. Een vergelijking tussen landen of producentenorganisaties is daarom pas zinvol wanneer dezelfde typen verpakkingen en verplichtingen met elkaar worden vergeleken.

Eén verpakkingsdataset, meerdere compliance-uitkomsten

Voor bedrijven die in meerdere Europese markten actief zijn, kan het praktisch zijn om één centrale laag met betrouwbare verpakkingsgegevens te onderhouden en daar per land de relevante EPR-regels op toe te passen.
Gegevens over componenten, materialen en gewichten hoeven dan niet voor iedere aangifte opnieuw te worden vastgesteld. Deze masterdata kunnen worden gekoppeld aan verkoopgegevens per bestemming. Vervolgens kunnen de gegevens worden vertaald naar de categorieën, berekeningen en aangiften die in de betreffende markt worden gevraagd.
Daarbij blijft wel noodzakelijk om per markt vast te stellen welke onderneming juridisch als producent geldt. Dezelfde verpakkingsdata kunnen immers tot verschillende verplichtingen leiden, afhankelijk van de verkoop- en distributieketen.
Dat onderscheid wordt relevanter nu de PPWR gemeenschappelijke verpakkingsvereisten in Europa introduceert en tegelijkertijd ruimte laat voor nationale uitvoering van EPR. De fysieke verpakking kan exact hetzelfde blijven wanneer deze een grens passeert. De complianceverplichtingen eromheen kunnen veranderen.

Over de auteur: Daniel Vaknine is medeoprichter van Gramta, een EPR- en PPWR-complianceplatform voor bedrijven die verpakkingsverplichtingen in meerdere EU-markten beheren. Gramta biedt onder meer een openbare EPR Fee-tool voor het vergelijken van EPR-regelingen.