2D-codes op medicijnverpakkingen: nog veel kansen onbenut

Met de invoering van de Europese Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) in 2024 is de basis gelegd voor het digitale productpaspoort. Dit moet voor geselecteerde productgroepen informatie toegankelijk maken over onder meer herkomst, materialen, milieu-impact en afvalverwerking.

Geneesmiddelen vallen buiten deze verplichting, omdat de farmaceutische sector al aan strenge eisen voor transparantie en traceerbaarheid moet voldoen. Fabrikanten gebruiken hiervoor onder meer GS1-datamatrixcodes, waarmee zij voldoen aan de Europese Falsified Medicines Directive (FMD) en de Amerikaanse Drug Supply Chain Security Act (DSCSA).

Bestaande codes breder inzetten

Volgens James Cutforth, Global Head of Regulated Sectors bij Domino Printing Sciences, kunnen de bestaande codes ook worden benut om patiënten van aanvullende informatie te voorzien.

De huidige GS1-datamatrixcodes op geneesmiddelenverpakkingen zijn niet ingericht volgens de GS1 Digital Link-standaard. Daardoor kunnen consumenten deze codes niet automatisch met hun smartphone scannen om aanvullende informatie te raadplegen.

Een samenwerking tussen GS1 en Google moet het mogelijk maken om geneesmiddelenverpakkingen rechtstreeks met Google Lens te scannen. Daarmee kan de toegang tot digitale productinformatie worden uitgebreid.

Domino noemt onder meer elektronische bijsluiters (ePIL's), informatie over recycling en instructies voor de veilige afvoer van ongebruikte geneesmiddelen als mogelijke toepassingen.

Informatie over afvalverwerking

Ook bij het terugdringen van medicijnafval kunnen 2D-codes volgens Domino een rol spelen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt dat 85% van het afval uit de gezondheidszorg niet-gevaarlijk is. Toch wordt een groot deel daarvan gestort.

Daarnaast worden grote hoeveelheden ongebruikte geneesmiddelen niet op de juiste manier afgevoerd. Volgens cijfers die Domino in het persbericht aanhaalt, gooit 40% van de mensen in het Verenigd Koninkrijk ongebruikte voorgeschreven medicijnen bij het huishoudelijk afval.

Via 2D-codes op verpakkingen kunnen fabrikanten informatie aanbieden over de veilige afvoer van medicijnen en de recycling van verpakkingsmaterialen. Ook kunnen patiënten worden verwezen naar inzamelpunten voor bijvoorbeeld blisterverpakkingen.

Grenzen door geneesmiddelenwetgeving

Het beschikbaar stellen van aanvullende informatie via verpakkingscodes brengt ook beperkingen met zich mee. In de Europese Unie is publieksreclame voor receptplichtige geneesmiddelen verboden. Fabrikanten moeten daarom voorkomen dat informatie achter een 2D-code als reclame kan worden beschouwd.

Daarnaast is bestaande farmaceutische productinformatie veelal opgesteld voor zorgprofessionals en toezichthouders. Volgens Domino bestaat het risico dat patiënten gedetailleerde klinische gegevens zonder de juiste context verkeerd interpreteren.

Traceerbaarheid bij hergebruik

Domino ziet ook mogelijkheden voor de inzet van 2D-codes bij de verwerking en het hergebruik van ongebruikte geneesmiddelen. Het bedrijf verwijst naar initiatieven in Duitsland voor het terugwinnen van werkzame stoffen en in Griekenland voor het opnieuw verspreiden van medicijnen aan mensen die zich een behandeling anders niet kunnen veroorloven.

Bestaande identificatiecodes kunnen daarbij worden gecombineerd met controles op de echtheid en veiligheid van geneesmiddelen en met manipulatiebestendige verpakkingssluitingen.

Farmaceutische fabrikanten zijn momenteel niet verplicht een digitaal productpaspoort aan te bieden. Volgens Domino kunnen ontwikkelingen zoals het GS1-programma er echter toe leiden dat een vergelijkbaar digitaal productpaspoort steeds belangrijker wordt om aan toekomstige wet- en regelgeving en markteisen te voldoen.